سوئیفت چیست؟ از کد SWIFT تا بانک واسط و پیگیری حواله

وقتی بانک یا صرافی اعلام می کند که پول شما از طریق سوئیفت ارسال شده، ممکن است تصور کنید مبلغ وارد یک شبکه بین المللی شده و قرار است پس از چند روز به حساب گیرنده برسد. اما سوئیفت دقیقا به این شکل کار نمی کند.

برخلاف تصور رایج، سوئیفت (SWIFT) یک شبکه پیام رسان مالی است، نه سیستمی که خودش پول را از یک حساب به حساب دیگر منتقل کند. بانک ها و موسسات مالی از این شبکه برای ارسال امن و استاندارد اطلاعات مربوط به پرداخت استفاده می کنند. جابه جایی واقعی پول از طریق روابط و حساب های بانکی انجام می شود.

همین تفاوت ساده توضیح می دهد که چرا گاهی بانک اعلام می کند حواله ارسال شده، اما گیرنده هنوز مبلغی در حساب خود نمی بیند.

اگر قصد پرداخت شهریه دانشگاه، تسویه یک فاکتور خارجی یا انتقال پول به حسابی در کشور دیگر را دارید، آشنایی با نحوه عملکرد سوئیفت به شما کمک می کند اطلاعات بانکی را درست وارد کنید، هزینه های احتمالی را بشناسید و در صورت تاخیر، حواله را راحت تر پیگیری کنید.

در این راهنمای مای صراف توضیح می دهیم سوئیفت چیست، کد SWIFT چه کاربردی دارد، بانک واسط چه نقشی در انتقال پول ایفا می کند و هنگام انجام حواله بین المللی باید به چه نکاتی توجه داشته باشید.

برای اینکه بدانید هر رسید چه اطلاعاتی را تایید می‌کند و چه زمانی می‌توان از آن برای پیگیری استفاده کرد، راهنمای رسید حواله ارزی را مطالعه کنید.

سوئیفت چیست؟

سوئیفت یا SWIFT مخفف عبارت Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication است.

این شبکه به بانک ها و موسسات مالی اجازه می دهد اطلاعات مربوط به تراکنش ها و دستورهای پرداخت را در قالب پیام های استاندارد و امن برای یکدیگر ارسال کنند.

برای درک بهتر، سوئیفت را مانند یک سیستم پیام رسان تخصصی در نظر بگیرید که مخصوص ارتباط میان بانک ها طراحی شده است.

فرض کنید می خواهید ۵۰۰۰ یورو به حساب شخصی در کشور دیگری انتقال دهید. بانک فرستنده باید اطلاعاتی مانند مبلغ، ارز، نام گیرنده و مشخصات حساب مقصد را به بانک دریافت کننده اعلام کند.

شبکه SWIFT این ارتباط را امکان پذیر می کند.

در واقع، اطلاعاتی مانند موارد زیر می توانند از طریق پیام های مالی میان بانک ها منتقل شوند:

• مبلغ حواله
• نوع ارز
• اطلاعات فرستنده
• نام و مشخصات گیرنده
• شماره حساب مقصد
• مشخصات بانک دریافت کننده
• اطلاعات مرجع و هدف پرداخت

اما نکته مهم این است که خود سوئیفت حساب بانکی نیست و پول مشتریان را درون شبکه نگهداری نمی کند.

وظیفه اصلی سوئیفت انتقال اطلاعات مالی میان بانک هاست، در حالی که تسویه مبلغ از طریق حساب ها و روابط بانکی انجام می شود.

این تفاوت شاید در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسد، اما هنگام پیگیری یک حواله بین المللی اهمیت زیادی پیدا می کند.

حواله سوئیفت چگونه انجام می شود؟

برای اینکه نحوه عملکرد سوئیفت روشن تر شود، فرض کنید می خواهید شهریه دانشگاهی در انگلستان را پرداخت کنید.

دانشگاه مبلغ شهریه، شماره حساب بانکی و شناسه پرداخت مخصوص دانشجو را در اختیار شما قرار داده است.

از زمانی که درخواست انتقال را ثبت می کنید تا وقتی مبلغ به حساب دانشگاه می رسد، چند مرحله ممکن است طی شود.

مرحله اول: ثبت اطلاعات حواله

در ابتدا باید اطلاعات مربوط به پرداخت مشخص شود.

این اطلاعات بسته به بانک و کشور مقصد می توانند شامل موارد زیر باشند:

• نام گیرنده یا Beneficiary
• شماره حساب یا IBAN
• کد SWIFT/BIC
• نام بانک مقصد
• مبلغ و ارز حواله
• شناسه پرداخت یا Reference
• هدف پرداخت
• اطلاعات تکمیلی مورد نیاز

در پرداخت شهریه، ممکن است دانشگاه از شما بخواهد شماره دانشجویی یا Student ID را هم هنگام انتقال ثبت کنید.

این شناسه کمک می کند دانشگاه بعد از دریافت پول متوجه شود مبلغ مربوط به کدام دانشجو است.

مرحله دوم: ایجاد و ارسال پیام پرداخت

بعد از ثبت و بررسی اطلاعات، بانک یا موسسه مالی فرستنده، دستور پرداخت را در قالب استاندارد مربوط آماده می کند.

در این مرحله شبکه SWIFT نقش اصلی خود را ایفا می کند و پیام پرداخت را به شکل امن و استاندارد میان موسسات مالی منتقل می کند.

به زبان ساده، بانک فرستنده اطلاعات لازم برای انجام پرداخت را از طریق این شبکه در اختیار بانک های مرتبط قرار می دهد.

البته ارسال پیام به این معنا نیست که پول همان لحظه در حساب گیرنده قابل استفاده خواهد بود.

مرحله سوم: مشخص شدن مسیر انتقال پول

همه بانک های دنیا با یکدیگر رابطه مستقیم ندارند.

اگر بانک فرستنده و بانک مقصد رابطه بانکی مناسبی داشته باشند، ممکن است انتقال از مسیر مستقیم انجام شود.

اما در بعضی حواله ها لازم است یک یا چند بانک دیگر نیز در فرایند تسویه حضور داشته باشند.

برای مثال، ممکن است مسیر انتقال به این شکل باشد:

بانک فرستنده ← بانک واسط ← بانک مقصد

بانک واسط کمک می کند پرداخت از بانکی به بانک دیگر منتقل و تسویه شود، حتی اگر میان بانک مبدا و مقصد رابطه مستقیم لازم وجود نداشته باشد.

مرحله چهارم: دریافت پرداخت توسط بانک مقصد

وقتی پیام و وجه مربوط به پرداخت به بانک مقصد می رسد، ممکن است هنوز مراحل داخلی بانک باقی مانده باشد.

بانک دریافت کننده باید اطلاعات پرداخت را بررسی و براساس فرایندهای خودش پردازش کند.

در بعضی شرایط، این بررسی ها سریع انجام می شوند و در موارد دیگر ممکن است زمان بیشتری لازم باشد.

مرحله پنجم: بررسی های بانکی

بانک مقصد ممکن است براساس شرایط تراکنش، اطلاعاتی مانند هویت فرستنده، مشخصات گیرنده و هدف پرداخت را بررسی کند.

این بررسی ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

• تطبیق اطلاعات گیرنده
• بررسی مشخصات فرستنده
• کنترل هدف پرداخت
• بررسی های مربوط به مبارزه با پولشویی
• کنترل های امنیتی و جلوگیری از تقلب
• رعایت مقررات داخلی و الزامات قانونی بانک

وجود چنین بررسی هایی لزوما به معنای مشکل داشتن حواله نیست. بانک ها موظف هستند بعضی تراکنش ها را مطابق مقررات و سیاست های داخلی خود بررسی کنند.

مرحله ششم: واریز پول به حساب گیرنده

بعد از تکمیل مراحل لازم، مبلغ به حساب گیرنده واریز می شود.

البته در بعضی پرداخت ها، دریافت پول توسط بانک مقصد آخرین مرحله نیست.

برای مثال، ممکن است دانشگاه مبلغ شهریه را دریافت کرده باشد، اما هنوز آن را به پرونده دانشجویی شما اختصاص نداده باشد.

در نتیجه، امکان دارد پول به حساب دانشگاه رسیده باشد ولی وضعیت شهریه در پورتال دانشجویی همچنان پرداخت نشده نمایش داده شود.

به همین دلیل باید میان رسیدن پول به بانک مقصد، واریز وجه به حساب گیرنده و ثبت پرداخت در سیستم دریافت کننده تفاوت قائل شد.

اگر سوئیفت فقط پیام ارسال می کند، پول چگونه جابه جا می شود؟

این سوال یکی از مهم ترین نکات برای شناخت عملکرد واقعی سوئیفت است.

بانک ها برای تسویه پرداخت های بین المللی از حساب ها و روابط مالی موجود میان موسسات بانکی استفاده می کنند.

گاهی بانک فرستنده و بانک دریافت کننده مستقیما با یکدیگر کار می کنند. اما همیشه چنین رابطه ای وجود ندارد.

در بسیاری از مسیرهای پرداخت بین المللی، بانک ها از خدمات بانک های کارگزار استفاده می کنند. به این فرایند Correspondent Banking گفته می شود.

ممکن است هنگام مطالعه درباره پرداخت های بین المللی با اصطلاحاتی مانند موارد زیر هم روبرو شوید:

• Correspondent Bank
• Nostro Account
• Vostro Account

حساب های Nostro و Vostro در روابط مالی میان بانک ها کاربرد دارند و به بانک ها کمک می کنند موجودی و پرداخت ها را در ارزها و کشورهای مختلف مدیریت کنند.

برای انجام یک حواله معمولی لازم نیست تمام جزئیات این حساب ها را بدانید.

آنچه برای شما اهمیت دارد این است که سوئیفت اطلاعات پرداخت را منتقل می کند، اما جابه جایی و تسویه مبلغ از طریق روابط بانکی انجام می شود.

همین موضوع می تواند روی مسیر انتقال، هزینه ها و زمان رسیدن وجه تاثیر بگذارد.

بانک واسط در حواله سوئیفت چیست؟

بانک واسط یا Intermediary Bank موسسه ای است که در بعضی انتقال های بین المللی، میان بانک فرستنده و بانک دریافت کننده قرار می گیرد.

فرض کنید بانک A در یک کشور و بانک B در کشور دیگری فعالیت می کند، اما این دو بانک رابطه مستقیم لازم برای تسویه پرداخت ندارند.

در چنین شرایطی ممکن است بانک C که روابط بانکی مناسبی با طرف های مرتبط دارد، وارد فرایند انتقال شود.

این بانک می تواند نقش واسط را در مسیر پرداخت ایفا کند.

وجود بانک واسط در حواله های بین المللی موضوع غیرمعمولی نیست، اما ممکن است بر شرایط انتقال تاثیر داشته باشد.

برای مثال:

• مسیر پرداخت طولانی تر شود.
• هزینه های بانکی بیشتری ایجاد شود.
• زمان پردازش تغییر کند.
• بررسی های تکمیلی انجام شود.
• مبلغ نهایی دریافتی تحت تاثیر هزینه ها قرار بگیرد.

البته نمی توان برای همه بانک های واسط زمان یا کارمزد ثابتی در نظر گرفت.

مسیر هر حواله به بانک ها، ارز، کشور مقصد و شرایط همان پرداخت بستگی دارد.

چرا سوئیفت سریع است، اما گاهی پول دیر به حساب می رسد؟

یکی از سوالات رایج کاربران این است که چرا حواله سوئیفت چند روز طول می کشد، در حالی که اطلاعات بانکی به صورت الکترونیکی منتقل می شوند.

برای پاسخ باید میان سرعت انتقال پیام و زمان واریز نهایی پول تفاوت قائل شویم.

طبق آمار منتشر شده توسط SWIFT، حدود ۷۵ درصد پرداخت های این شبکه ظرف ۱۰ دقیقه و بیش از ۹۰ درصد آنها ظرف یک ساعت به بانک گیرنده می رسند.

اما رسیدن پرداخت به بانک مقصد لزوما به معنای واریز آن به حساب مشتری نیست.

ممکن است بانک دریافت کننده برای پردازش، بررسی یا تخصیص مبلغ به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

سوئیفت از فاصله میان رسیدن پرداخت به بانک مقصد و واریز نهایی به حساب گیرنده با عنوان Last Mile یاد می کند.

در این مرحله ممکن است عوامل مختلفی باعث تاخیر شوند:

• بررسی های مربوط به Compliance
• زمان پردازش داخلی بانک مقصد
• تعطیلات رسمی و آخر هفته
• ساعات کاری سیستم بانکی
• نیاز به اطلاعات یا مدارک تکمیلی
• کنترل های امنیتی
• فرایندهای پرداخت داخلی کشور مقصد
• ثبت پرداخت در سیستم مالی دریافت کننده

برای مثال، ممکن است وجه به بانک دانشگاه رسیده باشد، اما بخش مالی دانشگاه هنوز آن را در پرونده دانشجو ثبت نکرده باشد.

بنابراین وقتی گفته می شود یک حواله به بانک مقصد رسیده، نباید تصور کرد که گیرنده حتما مبلغ را در حساب خود مشاهده می کند.

سرعت شبکه SWIFT و زمان نهایی قابل استفاده شدن پول در حساب گیرنده، همیشه یکسان نیستند.

تفاوت SWIFT Code، BIC و IBAN چیست؟

هنگام انجام حواله بین المللی احتمالا با اصطلاحاتی مانند SWIFT Code، BIC و IBAN روبرو می شوید.

این اطلاعات به هم مرتبط هستند، اما کاربرد یکسانی ندارند.

اصطلاح	کاربرد	توضیح ساده
SWIFT/BIC	شناسایی بانک یا موسسه مالی	مشخص می کند پرداخت به کدام بانک مربوط است
IBAN	شناسایی حساب بانکی	شماره استاندارد حساب گیرنده است
Reference	شناسایی هدف پرداخت	مشخص می کند مبلغ مربوط به چه شخص، فاکتور یا پرونده ای است

کد SWIFT یا BIC چیست؟

کد سوئیفت شناسه ای است که برای شناسایی بانک ها و موسسات مالی در ارتباطات بانکی استفاده می شود.

در بسیاری از کاربردهای روزمره، اصطلاحات SWIFT Code و BIC به یک شناسه اشاره دارند.

BIC مخفف عبارت Business Identifier Code است.

این شناسه به سیستم های بانکی کمک می کند موسسه مالی مربوط به پرداخت را شناسایی کنند.

IBAN چیست؟

IBAN مخفف عبارت International Bank Account Number است.

این شماره برای شناسایی استاندارد حساب بانکی در کشورهایی که از ساختار IBAN استفاده می کنند، به کار می رود.

تفاوت اصلی این است که کد SWIFT/BIC معمولا بانک یا موسسه مالی را مشخص می کند، اما IBAN برای شناسایی حساب بانکی مورد استفاده قرار می گیرد.

البته همه کشورها از IBAN استفاده نمی کنند و اطلاعات لازم برای انتقال به کشور مقصد بستگی دارد.

ساختار کد سوئیفت چگونه است؟

کد SWIFT/BIC معمولا ۸ یا ۱۱ کاراکتر دارد.

این کاراکترها می توانند شامل حروف و اعداد باشند و هر بخش، اطلاعات مشخصی را نشان می دهد.

ساختار کلی کد به این شکل است:

AAAA BB CC DDD

چهار کاراکتر اول: شناسه موسسه مالی

چهار کاراکتر ابتدایی برای شناسایی بانک یا موسسه مربوط استفاده می شوند.

دو کاراکتر بعدی: کد کشور

این بخش نشان می دهد موسسه مالی در کدام کشور ثبت شده است.

دو کاراکتر بعدی: کد موقعیت

این دو کاراکتر برای مشخص کردن موقعیت یا Location بانک یا موسسه مالی به کار می روند.

سه کاراکتر آخر: شناسه شعبه

بخش آخر اختیاری است و در کدهای ۱۱ کاراکتری می تواند شعبه یا واحد مشخصی را نشان دهد.

به همین دلیل، بعضی بانک ها کد ۸ کاراکتری و بعضی دیگر کد ۱۱ کاراکتری دارند.

نکته ای که بهتر است به آن توجه کنید این است که کد سوئیفت ۸ یا ۱۱ کاراکتر دارد، نه لزوما ۸ یا ۱۱ رقم.

چون این شناسه فقط از عدد تشکیل نشده و حروف نیز در آن استفاده می شوند.

برای اطمینان از صحت کد بهتر است آن را از اطلاعات رسمی بانک مقصد یا دریافت کننده بگیرید.

برای حواله SWIFT چه اطلاعاتی لازم است؟

مدارک و اطلاعات مورد نیاز برای حواله به کشور مقصد، بانک دریافت کننده و نوع پرداخت بستگی دارد.

با این حال، معمولا ممکن است برخی از اطلاعات زیر درخواست شوند:

• نام کامل دریافت کننده
• آدرس گیرنده در صورت نیاز
• شماره حساب یا IBAN
• کد SWIFT/BIC
• نام بانک مقصد
• آدرس بانک در صورت نیاز
• مبلغ حواله
• ارز پرداخت
• شناسه پرداخت یا Reference
• هدف انتقال یا Purpose of Payment
• مشخصات بانک واسط، در صورت نیاز

اگر پرداخت مربوط به شهریه دانشگاه یا فاکتور تجاری باشد، ممکن است اطلاعات بیشتری هم لازم باشد.

برای مثال، دانشگاه ممکن است شماره دانشجویی یا شناسه اختصاصی پرداخت را درخواست کند.

در پرداخت های شرکتی نیز ممکن است لازم باشد شماره Invoice در توضیحات حواله ثبت شود.

نکته مهم این است که تمام اطلاعات نوشته شده روی یک فاکتور، لزوما برای ثبت حواله مورد نیاز نیستند.

بهتر است دستور پرداخت رسمی گیرنده و اطلاعاتی را که بانک یا ارائه دهنده حواله درخواست کرده است، مبنای ثبت انتقال قرار دهید.

اگر درباره شماره حساب، کد بانکی یا اطلاعات مقصد مطمئن نیستید، بهتر است قبل از انجام حواله ارزی آنها را بررسی کنید.

حواله سوئیفت چقدر زمان می برد؟

برای مدت زمان حواله SWIFT نمی توان یک عدد ثابت اعلام کرد.

گاهی گفته می شود حواله های سوئیفت بین ۲ تا ۵ روز کاری طول می کشند. این بازه ممکن است برای بعضی انتقال ها درست باشد، اما به معنی آن نیست که تمام حواله ها دقیقا در همین مدت به حساب مقصد می رسند.

همان طور که توضیح دادیم، انتقال پیام بانکی ممکن است بسیار سریع انجام شود، اما تکمیل فرایند پرداخت به عوامل دیگری هم بستگی دارد.

برای مثال:

• کشور مبدا و مقصد
• بانک دریافت کننده
• ارز حواله
• مسیر تسویه بانکی
• وجود بانک واسط
• زمان ثبت پرداخت
• تعطیلات رسمی
• بررسی های بانکی
• پردازش داخلی بانک مقصد

فرض کنید قرار است شهریه دانشگاهی را تا تاریخ مشخصی پرداخت کنید.

در چنین شرایطی مهم نیست که فقط بدانید انتقال پیام سوئیفت چقدر طول می کشد. باید بدانید چه زمانی انتظار می رود مبلغ در حساب دانشگاه دریافت و شناسایی شود.

بنابراین اگر پرداخت شما مهلت مشخص دارد، بهتر است از ارائه دهنده خدمات درباره زمان تقریبی انتقال به همان بانک مقصد سوال کنید.

همچنین بهتر است حواله را به روز آخر موکول نکنید، چون ممکن است تاخیرهای بانکی خارج از کنترل شما رخ دهند.

کارمزد حواله سوئیفت چگونه محاسبه می شود؟

کارمزد حواله سوئیفت همیشه یک مبلغ مشخص و ثابت نیست.

ممکن است در مسیر یک انتقال بین المللی چند نوع هزینه وجود داشته باشد.

از جمله:

• هزینه بانک یا ارائه دهنده خدمات مبدا
• کارمزد بانک واسط
• هزینه بانک دریافت کننده
• هزینه تبدیل ارز

میزان این هزینه ها به مسیر حواله، بانک های درگیر، مبلغ پرداخت و شرایط انتقال بستگی دارد.

به همین دلیل، اگر دو حواله مبلغ یکسانی داشته باشند اما به بانک ها یا کشورهای متفاوتی ارسال شوند، ممکن است هزینه نهایی آنها یکسان نباشد.

OUR، SHA و BEN در حواله سوئیفت یعنی چه؟

هنگام بررسی هزینه های حواله ممکن است با اصطلاحات OUR، SHA و BEN روبرو شوید.

این اصطلاحات در روش های رایج پرداخت، نحوه تقسیم هزینه های بانکی میان فرستنده و گیرنده را مشخص می کنند.

OUR

در این حالت، به طور کلی هزینه های مربوط به انتقال بر عهده فرستنده قرار می گیرند. نحوه اعمال هزینه ها به شرایط مسیر بانکی بستگی دارد.

SHA

در این روش هزینه ها میان فرستنده و گیرنده تقسیم می شوند و معمولا هر طرف هزینه های مربوط به بخش خود را پرداخت می کند.

BEN

در این حالت، هزینه های مربوط به انتقال بر عهده گیرنده قرار می گیرند و ممکن است از مبلغ پرداخت کسر شوند.

اگر قرار است مبلغ دقیقی به حساب مقصد برسد، بررسی نحوه محاسبه کارمزد اهمیت زیادی دارد.

برای مثال، اگر دانشگاه فاکتوری به مبلغ ۵۰۰۰ یورو صادر کرده است، باید مطمئن شوید روش انتقال با شرایط پرداخت آن دانشگاه هماهنگ است.

در غیر این صورت ممکن است مبلغ دریافتی کمتر از میزان مورد انتظار باشد و لازم شود اختلاف آن را جداگانه پرداخت کنید.

حواله سوئیفت را چگونه پیگیری کنیم؟

برای پیگیری حواله SWIFT معمولا باید اطلاعات تراکنش و شماره مرجع پرداخت را در اختیار داشته باشید.

این اطلاعات به بانک یا ارائه دهنده خدمات کمک می کنند حواله مورد نظر را در سیستم پیدا و وضعیت آن را بررسی کنند.

یکی از شناسه های مهمی که در پرداخت های سوئیفت استفاده می شود، UETR است.

UETR چیست؟

UETR مخفف عبارت Unique End-to-End Transaction Reference است.

این شناسه برای شناسایی و رهگیری یک تراکنش مشخص در مسیر پرداخت استفاده می شود.

اگر بخواهیم ساده تر توضیح دهیم، UETR تا حدی شبیه شماره رهگیری مرسوله پستی است.

همان طور که با شماره رهگیری می توانید وضعیت یک بسته را بررسی کنید، بانک های مرتبط با یک پرداخت سوئیفت نیز می توانند از UETR برای شناسایی و بررسی وضعیت تراکنش استفاده کنند.

طبق توضیحات SWIFT، این شناسه یک رشته منحصر به فرد ۳۶ کاراکتری است که برای رهگیری پرداخت در طول مسیر به کار می رود.

شماره مرجع بانکی چه کاربردی دارد؟

علاوه بر UETR، ممکن است بانک یا ارائه دهنده حواله شماره مرجع دیگری هم برای تراکنش ثبت کند.

برای مثال:

• Transaction Reference
• Payment Reference
• Bank Reference

این شناسه ها به تیم پشتیبانی کمک می کنند پرداخت شما را در میان تعداد زیادی تراکنش پیدا کنند.

بهتر است پس از انجام حواله، رسید و شماره مرجع پرداخت را نگه دارید و تا زمانی که گیرنده وصول وجه را تایید نکرده، آنها را حذف نکنید.

برای آشنایی بیشتر با اعتبار اسناد پرداخت، می توانید مقاله رسید حواله دقیقا چه چیزی را ثابت می کند و چه چیزی را نه؟ را مطالعه کنید.

MT103 چیست و چرا در سال ۲۰۲۶ فقط گفتن MT103 کافی نیست؟

اگر قبلا حواله بانکی بین المللی انجام داده باشید، احتمالا نام MT103 را شنیده اید.

MT103 برای سال ها یکی از شناخته شده ترین قالب های پیام پرداخت مشتری در شبکه SWIFT بود.

به همین دلیل هنوز هم ممکن است دانشگاه، شرکت یا دریافت کننده از شما بخواهد MT103 حواله را ارائه کنید.

اما ساختار پیام های پرداخت بین المللی تغییر کرده است.

در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵ دوره همزیستی پیام های قدیمی MT و استاندارد ISO 20022 برای پرداخت های برون مرزی مربوط به این مهاجرت پایان یافت و ISO 20022 به استاندارد اصلی پیام های این حوزه تبدیل شد.

بنابراین برای توضیح عملکرد سوئیفت در سال ۲۰۲۶، دیگر نباید فقط به قالب قدیمی MT103 تکیه کرد.

pacs.008 چیست؟

در استاندارد ISO 20022، پیام pacs.008 برای انتقال اعتبار مشتری میان موسسات مالی استفاده می شود.

این پیام یکی از ساختارهای مهم در پرداخت های بین المللی است و در جریان مهاجرت پیام های پرداخت سوئیفت، با کاربردهایی که پیش از این MT103 داشت مرتبط است.

البته این تغییر به این معنا نیست که کاربران عادی باید تمام نام های فنی پیام های بانکی را یاد بگیرند.

برای شما به عنوان فرستنده، مهم تر است بدانید مدرکی که دریافت می کنید مربوط به کدام تراکنش است و آیا اطلاعات لازم برای پیگیری پرداخت را در اختیار دارید یا خیر.

استاندارد ISO 20022 چه تغییری در سوئیفت ایجاد کرده است؟

ISO 20022 فقط یک تغییر نام ساده در پیام های بانکی نیست.

یکی از اهداف اصلی این استاندارد، ایجاد ساختاری منظم تر و دقیق تر برای تبادل اطلاعات مالی است.

در قالب های جدید، امکان ثبت اطلاعات پرداخت به شکل ساختاریافته تر وجود دارد.

این موضوع می تواند به بانک ها کمک کند اطلاعات تراکنش را بهتر پردازش کنند، نیاز به بررسی های دستی را کاهش دهند و کنترل های بانکی را با دقت بیشتری انجام دهند.

براساس توضیحات SWIFT، استفاده از داده های غنی تر و ساختاریافته تر می تواند در زمینه هایی مانند پردازش خودکار، رعایت مقررات و کنترل تقلب مفید باشد.

برای کاربر نهایی، اهمیت این تغییر بیشتر در کیفیت اطلاعات پرداخت و امکان پردازش دقیق تر آنهاست.

البته برخی الزامات مرتبط با این مهاجرت همچنان در حال تکمیل هستند.

برای مثال، SWIFT اعلام کرده است که از ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ آدرس های کاملا بدون ساختار یا Unstructured در پیام های پرداخت برون مرزی مربوطه پذیرفته نمی شوند و اطلاعات آدرس باید در قالب ساختاریافته یا ترکیبی ثبت شوند.

این تغییر نشان می دهد که استانداردهای پیام رسانی مالی همچنان به سمت ثبت دقیق تر اطلاعات حرکت می کنند.

اگر بانک یا دانشگاه از من MT103 بخواهد چه کار کنم؟

ممکن است پس از انجام حواله، دانشگاه یا شرکت دریافت کننده از شما بخواهد مدرک MT103 را ارسال کنید.

در حالی که بانک یا ارائه دهنده خدمات شما ممکن است تاییدیه پرداخت را در قالب جدید یا با عنوان دیگری صادر کرده باشد.

در چنین شرایطی بهتر است ابتدا مشخص کنید دریافت کننده دقیقا به چه اطلاعاتی نیاز دارد.

گاهی منظور از MT103، ارائه مدرکی است که نشان دهد حواله بانکی با مشخصات معین ارسال شده است.

می توانید از بانک یا ارائه دهنده خدمات درخواست Proof of Payment یا Payment Confirmation قابل پیگیری کنید.

این مدرک بهتر است اطلاعاتی مانند مبلغ، تاریخ، ارز، مشخصات مقصد و شماره مرجع تراکنش را داشته باشد.

اگر دریافت کننده درباره نوع سند سوال داشت، می توانید توضیحات یا تاییدیه ارائه دهنده حواله را نیز در اختیار او قرار دهید.

مهم این است که سند به تراکنش واقعی شما مربوط باشد و بتوان از اطلاعات آن برای بررسی پرداخت استفاده کرد.

آیا رسید SWIFT به معنای رسیدن پول به حساب مقصد است؟

خیر، نه در همه موارد.

یکی از اشتباهات رایج این است که صدور رسید را معادل واریز نهایی پول به حساب گیرنده بدانیم.

در حالی که یک حواله بین المللی ممکن است مراحل مختلفی داشته باشد:

1. درخواست پرداخت ثبت شده است.
2. دستور پرداخت به شبکه بانکی ارسال شده است.
3. پرداخت به بانک مقصد رسیده است.
4. بانک مقصد تراکنش را بررسی و پردازش کرده است.
5. مبلغ به حساب گیرنده واریز شده است.
6. در پرداخت های سازمانی، وجه به پرونده یا فاکتور مربوط اختصاص داده شده است.

ممکن است رسیدی که دریافت کرده اید تنها ثبت یا ارسال دستور پرداخت را تایید کند.

بنابراین اگر گیرنده اعلام کرد وجه هنوز به حسابش نرسیده، بهتر است ابتدا وضعیت رسید و مرحله فعلی حواله را بررسی کنید.

صرف داشتن رسید، همیشه به معنای تکمیل تمام مراحل انتقال نیست.

تفاوت SWIFT، SEPA و Wire Transfer چیست؟

هنگام بررسی روش های انتقال پول بین المللی ممکن است با اصطلاحات SWIFT، SEPA و Wire Transfer روبرو شوید.

این سه عبارت با یکدیگر مرتبط هستند، اما دقیقا یک مفهوم ندارند.

ویژگی	SWIFT	SEPA	Wire Transfer
ماهیت	شبکه پیام رسان مالی	چارچوب پرداخت یورویی	اصطلاح عمومی انتقال بانکی
محدوده	بین المللی	کشورهای عضو حوزه SEPA	وابسته به سیستم پرداخت
ارز	ارزهای مختلف	یورو	ارزهای مختلف
بانک واسط	ممکن است وجود داشته باشد	معمولا مسیر ساده تری دارد	به نوع انتقال بستگی دارد
کاربرد رایج	پرداخت های بین المللی	انتقال یورو در حوزه SEPA	توصیف عمومی حواله بانکی

SEPA چیست؟

SEPA مخفف عبارت Single Euro Payments Area است و چارچوبی برای انجام پرداخت های یورویی در کشورهای عضو این حوزه فراهم می کند.

برای مثال، اگر قرار است از یک حساب بانکی در اسپانیا به حساب دیگری در کشور عضو SEPA یورو منتقل کنید، ممکن است انتقال از مسیر SEPA انجام شود.

Wire Transfer چیست؟

Wire Transfer یک اصطلاح عمومی برای انتقال پول از طریق سیستم بانکی است.

این عبارت لزوما به یک شبکه مشخص اشاره نمی کند.

به همین دلیل هر Wire Transfer الزاما پرداخت SWIFT نیست و تمام انتقال های بین المللی یورو نیز از مسیر سوئیفت انجام نمی شوند.

اگر قصد حواله یورو به یک حساب اروپایی را دارید، بهتر است پیش از پرداخت مشخص کنید کدام روش انتقال برای همان تراکنش مناسب تر است.

آیا حواله سوئیفت امن است؟

شبکه SWIFT برای تبادل امن پیام های مالی میان بانک ها و موسسات مالی طراحی شده است.

اما امنیت شبکه با درست بودن اطلاعاتی که برای پرداخت وارد می کنید، دو موضوع متفاوت هستند.

فرض کنید شرکتی برای شما یک فاکتور ارسال کرده است. چند روز بعد ایمیلی دریافت می کنید که در آن شماره حساب جدیدی برای پرداخت معرفی شده است.

اگر این پیام جعلی باشد و شما بدون بررسی پول را به حساب جدید بفرستید، ممکن است مبلغ به دست شخص اشتباهی برسد.

در چنین شرایطی، حتی اگر اطلاعات انتقال از طریق یک شبکه بانکی امن ارسال شده باشند، باز هم احتمال ضرر مالی وجود دارد.

برای کاهش این خطر بهتر است قبل از انجام حواله چند مورد را بررسی کنید:

• نام و مشخصات دریافت کننده
• شماره حساب یا IBAN
• کد SWIFT/BIC
• صحت اطلاعات بانکی ارائه شده
• تغییرات احتمالی شماره حساب
• شناسه پرداخت یا Reference
• منبعی که اطلاعات بانکی را از آن دریافت کرده اید

اگر شماره حساب گیرنده ناگهان تغییر کرده است، بهتر است قبل از پرداخت از طریق یک راه ارتباطی مستقل با او تماس بگیرید و اطلاعات جدید را تایید کنید.

برای بررسی کامل تر این موارد می توانید مقاله قبل از انتقال پول به خارج چه چیزهایی را باید چک کنیم؟ را مطالعه کنید.

سوئیفت برای کاربران ایرانی چه کاربردی دارد؟

برای بسیاری از کاربران ایرانی، آشنایی با جزئیات تاریخی سوئیفت اهمیت کمتری نسبت به دانستن شرایط واقعی انتقال پول دارد.

اگر قرار است مبلغی برای دانشگاه، یکی از اعضای خانواده یا یک شرکت خارجی ارسال کنید، احتمالا سوالات اصلی شما اینها هستند:

• پول از چه مسیری منتقل می شود؟
• چه اطلاعات بانکی برای حواله لازم است؟
• گیرنده باید چه مبلغی و با چه ارزی دریافت کند؟
• آیا بانک واسط در مسیر وجود دارد؟
• کارمزد چگونه محاسبه می شود؟
• بعد از انتقال چه رسیدی دریافت می کنم؟
• اگر پول با تاخیر برسد، چطور باید آن را پیگیری کنم؟

امکان انجام انتقال بین المللی از ایران و مسیر مورد استفاده می تواند به کشور مقصد، بانک های مرتبط، ارز، نوع پرداخت و محدودیت های موجود بستگی داشته باشد.

به همین دلیل، نباید تصور کنید روشی که برای یک حواله قبلی استفاده کرده اید، برای تمام پرداخت های بعدی نیز مناسب است.

برای مثال، پرداخت شهریه دانشگاه ممکن است شرایط متفاوتی با تسویه فاکتور تجاری یا انتقال هزینه زندگی داشته باشد.

بهتر است برای هر پرداخت، اطلاعات مقصد و شرایط حواله به صورت جداگانه بررسی شوند.

قبل از انجام حواله سوئیفت این ۵ سوال را بپرسید

اگر قرار است یک انتقال بین المللی انجام دهید، پاسخ به چند سوال ساده می تواند بسیاری از ابهام های احتمالی را برطرف کند.

۱. آیا اطلاعات بانک مقصد درست است؟

شماره حساب، نام گیرنده و کد SWIFT/BIC را با اطلاعات رسمی دریافت کننده مقایسه کنید.

اگر اختلافی وجود دارد، قبل از تایید پرداخت علت آن را بررسی کنید.

۲. آیا بانک واسط در مسیر انتقال وجود دارد؟

وجود بانک واسط ممکن است بر مسیر، کارمزد و زمان پردازش حواله تاثیر داشته باشد.

بهتر است درباره اطلاعات بانکی مورد نیاز و هزینه های احتمالی سوال کنید.

۳. گیرنده باید دقیقا چه مبلغی دریافت کند؟

این سوال مخصوصا برای پرداخت شهریه، ودیعه و فاکتور تجاری مهم است.

ممکن است مبلغی که ارسال می کنید با مبلغی که در نهایت به حساب مقصد می رسد تفاوت داشته باشد.

۴. بعد از انتقال چه رسیدی دریافت می کنم؟

قبل از ثبت حواله مشخص کنید چه مدرکی برای تایید یا پیگیری پرداخت در اختیار شما قرار می گیرد.

بهتر است رسید دارای اطلاعات قابل شناسایی تراکنش باشد.

۵. اگر پول دیر برسد، روش پیگیری چیست؟

از قبل بدانید در صورت تاخیر باید با چه کسی تماس بگیرید و چه شماره مرجعی برای بررسی وضعیت پرداخت لازم است.

بهتر است این سوال را قبل از انتقال مطرح کنید، نه زمانی که گیرنده اعلام کرده پول را دریافت نکرده است.

چه زمانی حواله SWIFT انتخاب مناسبی است؟

سوئیفت یکی از زیرساخت های مهم پرداخت های بین المللی است، اما این موضوع به معنای آن نیست که برای هر نوع انتقال، تنها گزینه موجود یا همیشه بهترین روش باشد.

حواله بانکی بین المللی ممکن است برای پرداخت هایی مانند موارد زیر کاربرد داشته باشد:

• پرداخت شهریه دانشگاه
• تسویه فاکتورهای تجاری
• انتقال وجه به حساب شرکت خارجی
• پرداخت هزینه خدمات
• انتقال پول به حساب بانکی در کشور دیگر
• پرداخت هایی که نیاز به مستندات و امکان پیگیری بانکی دارند

با این حال، انتخاب روش مناسب به شرایط پرداخت بستگی دارد.

عواملی مانند کشور مقصد، مبلغ، ارز، نوع حساب، زمان مورد نیاز و روش های مورد قبول دریافت کننده می توانند بر انتخاب مسیر انتقال تاثیر بگذارند.

برای مثال، ممکن است انتقال یورو میان دو حساب در حوزه SEPA از مسیر پرداخت یورویی انجام شود، در حالی که یک انتقال با ارز و کشور مقصد متفاوت به مسیر بانکی بین المللی دیگری نیاز داشته باشد.

بنابراین بهتر است به جای اینکه فقط بپرسید سوئیفت روش خوبی است یا نه، بررسی کنید کدام روش برای پرداخت مشخص شما مناسب تر است.

اگر درباره مسیر انتقال یا اطلاعات حساب مقصد مطمئن نیستید، می توانید پیش از پرداخت با کارشناسان مای صراف مشورت کنید.

جمع بندی

سوئیفت یکی از مهم ترین شبکه های ارتباط مالی میان بانک ها و موسسات مالی در جهان است.

با این حال، باید به خاطر داشته باشید که SWIFT در اصل یک شبکه پیام رسان مالی است و تسویه واقعی پول از طریق روابط و حساب های بانکی انجام می شود.

برای انجام یک حواله بین المللی، شناخت این تفاوت به شما کمک می کند بهتر متوجه شوید چرا گاهی پرداخت ارسال شده، اما هنوز در حساب گیرنده ثبت نشده است.

هنگام استفاده از حواله سوئیفت، بهتر است اطلاعاتی مانند شماره حساب مقصد، کد SWIFT/BIC، مبلغ، ارز، Reference، هزینه های احتمالی و روش پیگیری را بررسی کنید.

همچنین تغییر استاندارد پیام های پرداخت به ISO 20022 نشان می دهد که سیستم پیام رسانی مالی در حال حرکت به سمت اطلاعات دقیق تر و ساختاریافته تر است.

در سال ۲۰۲۶ نیز هنگام دریافت اسناد پرداخت، مهم تر از نام قدیمی یا جدید پیام این است که بدانید مدرک مربوط به کدام تراکنش است و چه اطلاعاتی برای پیگیری در اختیار شما قرار می دهد.

اگر برای پرداخت شهریه، هزینه زندگی، تسویه فاکتور یا سایر پرداخت های بین المللی قصد انتقال وجه دارید و درباره روش مناسب، اطلاعات مقصد یا شرایط حواله سوال دارید، می توانید پیش از انجام پرداخت با کارشناسان مای صراف مشورت کنید.

[مشاوره درباره حواله بین المللی] | [مشاهده خدمات حواله ارزی]

---

سوالات متداول درباره سوئیفت

۱. اگر بانک مقصد کد SWIFT نداشته باشد، می توان برای آن پول فرستاد؟

این موضوع به روش انتقال و شبکه بانکی مورد استفاده بستگی دارد. نداشتن یا ارائه نکردن کد SWIFT/BIC لزوما به این معنا نیست که هیچ روشی برای انتقال پول وجود ندارد. بهتر است از گیرنده یا بانک مقصد اطلاعات رسمی مورد نیاز برای پرداخت را دریافت کنید.

۲. آیا برای حواله SWIFT داشتن IBAN الزامی است؟

خیر. IBAN در بسیاری از کشورها استفاده می شود، اما تمام کشورهای دنیا از این ساختار استفاده نمی کنند. ممکن است برای انتقال به بعضی کشورها شماره حساب و کدهای بانکی دیگری لازم باشد. اطلاعات دقیق را باید براساس بانک و کشور مقصد بررسی کنید.

۳. آیا کد سوئیفت شعب مختلف یک بانک متفاوت است؟

ممکن است متفاوت باشد. کد BIC می تواند ۸ کاراکتر اصلی داشته باشد و در صورت نیاز شناسه ۳ کاراکتری شعبه نیز به آن اضافه شود. با این حال، بعضی بانک ها از یک کد مشترک برای چند شعبه استفاده می کنند. بهتر است کد صحیح را از اطلاعات رسمی بانک دریافت کنید.

۴. اگر کد SWIFT اشتباه وارد شود چه اتفاقی می افتد؟

نتیجه به نوع اشتباه و مرحله پرداخت بستگی دارد. ممکن است حواله رد شود، به اصلاح اطلاعات نیاز داشته باشد یا با تاخیر مواجه شود. اگر پس از ثبت پرداخت متوجه اشتباه شدید، بهتر است در اولین فرصت با ارائه دهنده حواله تماس بگیرید.

۵. آیا می توان فهمید حواله سوئیفت در کدام بانک واسط قرار دارد؟

در بعضی پرداخت ها، بانک ها و موسسات مالی می توانند با استفاده از شناسه UETR و ابزارهای رهگیری، وضعیت حواله را در مسیر بانکی بررسی کنند. میزان اطلاعاتی که در اختیار مشتری قرار می گیرد به بانک یا ارائه دهنده خدمات بستگی دارد.

۶. اگر بانک از من MT103 بخواهد اما سند pacs.008 دریافت کرده باشم چه کنم؟

از نوامبر ۲۰۲۵ استاندارد ISO 20022 به استاندارد اصلی پیام های پرداخت برون مرزی SWIFT در محدوده این مهاجرت تبدیل شده و pacs.008 در انتقال های اعتباری مشتری کاربرد دارد. اگر گیرنده از اصطلاح MT103 برای درخواست مدرک پرداخت استفاده کرده است، می توانید تاییدیه جدید را ارائه دهید و در صورت نیاز، توضیح یا تایید بانک و ارائه دهنده حواله را نیز دریافت کنید.